Geçtiğimiz ay genel özellikleri ile bahsettiğim 05.07.2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmi Gazete’de ATIK YÖNETİMİ GENEL ESASLARINA İLİŞKİN YÖNETMELİK hükümlerini daha detaylı olarak izah etmeye çalışacağım.
Geçtiğimiz ay atık kodlarının katergoriler halinde söz konusu mevzuatta yer aldığından bahsetmiştim. Peki bu kodlar ne işimize yaramaktadır?
Çevre Mevzuatı kapsamında yer alan diğer atık mevzuatlarına ışık tutar Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik…
Örneğin, Tehlikeli Atıkların Geri Kazanımı Yönetmeliği, Bazı Tehlikesiz Atıkların Geri Kazanımı Tebliği ve diğer atık ile ilgili yönetmelik ve tebliğlerde, atık kodlarının ve geri kazanım bertaraf yöntemlerinin belirtilmesi gerekmektedir.
Sektörlere göre değişen atık kodları belirlenir, gerekli D ve R kategoriler kapsamında sanayi tesisleri atık gönderimlerini gerçekleştirir. Bunların her yıl Ocak-Mart ayları arasında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından açılan beyan sistemi kapsamında bildirilmesi gerekmektedir.
Firmalar, bünyelerinde oluşan atıklara söz konusu mevzuat kapsamında uygun bir kod numarası bulur. Sonrasında o kod numaralı atığı alacak lisanslı firmaları araştırırlar.
Daha sonrasında, ilgili mevzuatı kapsamında gerekli prosedürleri yerine getirerek atık gönderimini gerçekleştirir. Fakat burada önemli olan uygun kod seçimi ile R ve D kategorilerini belirlemektir.
Bu aşamada Çevre Görevlileri önemli rol oynamaktadır. Yanlış yazılan kod numaraları ile R ve D kodları sonraki bildirimlerde sıkıntılar yaratmaktadır.
Peki R ve D kategorileri nedir?
Yönetmeliğin Ek II-A ve E II-B sinde, geri kazanım ve bertaraf yönemleri belirtilmektedir. Bu kategoriler aşağıda belirtilmiştir.
BERTARAF YÖNTEMLERİ
D1 Toprağın altında veya üstünde düzenli depolama (örneğin, düzenli depolama ve benzeri),
D2 Arazi ıslahı (örneğin, sıvı veya çamur atıkların toprakta biyolojik bozulmaya uğraması ve benzeri),
D3 Derine enjeksiyon (örneğin, pompalanabilir atıkların kuyulara, tuz kayalarına veya doğal olarak bulunan boşluklara enjeksiyonu ve benzeri),
D4 Yüzey doldurma (örneğin, sıvı ya da çamur atıkların kovuklara, havuzlara ve lagünlere doldurulması ve benzeri),
D5 Özel mühendislik gerektiren düzenli depolama (çevreden ve herbiri ayrı olarak izole edilmiş ve örtülmüş hücresel depolama ve benzeri),
D6 Deniz/okyanus hariç bir su kütlesine boşaltım
D7 Deniz yatakları dahil deniz/okyanuslara boşaltım
D8 D1 ile D7 ve D9 ile D12 arasında verilen işlemlerden herhangi biri yoluyla atılan nihai bileşiklerin veya karışımların oluşmasına neden olan ve bu ekin başka bir yerinde ifade edilmeyen biyolojik işlemler,
D9 D1 ile D8 ve D10 ile D12 arasında verilen işlemlerden herhangi biri yoluyla atılan nihai bileşiklerin veya karışımların oluşmasına neden olan fiziksel-kimyasal işlemler (örneğin, buharlaştırma, kurutma, kalsinasyon ve benzeri),
D10 Yakma (Karada)
D11 Yakma (Deniz üstünde)
D12 Sürekli depolama (bir madende konteynerların yerleştirilmesi ve benzeri),
D13 D1 ila D12 arasında belirtilen işlemlerden herhangi birine tabi tutulmadan önce harmanlama veya karıştırma,
D14 D1 ila D13 arasında belirtilen işlemlerden herhangi birine tabi tutulmadan önce yeniden ambalajlama,
D15 D1 ila D14 arasında belirtilen işlemlerden herhangi birine tabi tutuluncaya kadar depolama (atığın üretildiği alan içinde geçici depolama, toplama hariç)
EK II B
GERİ KAZANIM İŞLEMLERİ
R1 Enerji üretimi amacıyla başlıca yakıt olarak veya başka şekillerde kullanma
R2 Solvent (çözücü) ıslahı/yeniden üretimi,
R3 Solvent olarak kullanılmayan organik maddelerin ıslahı/geri dönüşümü (kompost ve diğer biyolojik dönüşüm prosesleri dahil)
R4 Metallerin ve metal bileşiklerinin ıslahı/geri dönüşümü,
R5 Diğer anorganik malzemelerin ıslahı/geri dönüşümü,
R6 Asitlerin veya bazların yeniden üretimi,
R7 Kirliliğin azaltılması için kullanılan parçaların (bileşenlerin) geri kazanımı,
R8 Katalizör parçalarının (bileşenlerinin) geri kazanımı,
R9 Yağların yeniden rafine edilmesi veya diğer tekrar kullanımları,
R10 Ekolojik iyileştirme veya tarımcılık yararına sonuç verecek arazi ıslahı,
R11 R1 ila R10 arasındaki işlemlerden elde edilecek atıkların kullanımı,
R12 Atıkların R1 ila R11 arasındaki işlemlerden herhangi birine tabi tutulmak üzere değişimi,
R13 R1 ila R12 arasında belirtilen işlemlerden herhangi birine tabi tutuluncaya kadar atıkların depolanması (atığın üretildiği alan içinde geçici depolama, toplama hariç)
Bu kategorilerin belirlenmesinde atık üreticisi, çevre görevlisi ve lisanslı firmalar ortak çalışma yaparak tespit edilmelidir. İleride sorun yaşamamak için doğru kod ve bertaraf/ geri kazanım yöntemi seçilmelidir.
