Tamircilikle servisçilik arasındaki fark nedir?
Tamircilik, servisçilik başlamadan önce “nerde trak orada bırak” döneminde bozulan aracı ne pahasına olursa tekrar yürüten ve günümüze dek devam eden bir zanaattır.
Servisçilik ise özellikle 1971’den sonra yerli üretim otomobillerle ülkemize gelen çağdaş bir kavramdır.
Servisçilikle birlikte ülkemize; – Peryodik bakım, – Garantili Yedek Parça/Bakım ve – “kayıtiçi” çalışma kavramları da gelmiştir.
Türkiye’nin AB ile 1996’da imzaladığı Gümrük Birliği anlaşmasının ardından; – motorlu araçlarla ilgili devreye giren teknik mevzuatlar ile araçların teknik özellikleri, – 2007’de devreye giren “Blok Muafiyeti” sonrasında da araç servisçiliği çok değişmiştir.
Motorlu araçlar ve römorkların sahip olmaları gereken teknik özellikler 72 adet AB mevzuatıyla belirlenmiş ve araç üreticilerinin Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan veya yurtdışındaki Onay kuruluşlarından Tip Onayı almaları zorunlu olmuştur .
Tip Onayları tam olan araçlar Uygunluk Belgesi alır ve ardından da Trafik Tescili ile Ruhsat yani “İşletme İzin Belgesi” alır. Tip Onayı ve Uygunluk Belgesi; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, Trafik Tescili ve Ruhsat; İçişleri Bakanlığı tarafından verilir.
Araçlar önceden belirlenmiş Teknik ve Çevre şartlarını; – sağlıyorlarsa trafiğe çıkabilir, – sürdürdükleri sürece trafikte kalabilirler, yani “Yola Elverişli” dir.
“Yola Elverişlilik”; – araç üzerinde varsa tadilatların teknik onaylı olması, – Peryodik Araç Muayenesi yapılması, – Egzoz Muayenesi yapılması, – Zorunlu sorumluluk sigortasının olması ve – Vergilerinin ödenmiş olması şartlarında devam eder. Bu şartları sürdüremeyen araçlar “Yola Elverişli” değildirler ve trafikten men edilirler.
Teknik ve Çevre şartlarına uyum aşağıdaki durumlarda bozulabilir: – Bakım eksikliği, – Yıpranma, – Yanlış yedek parça kullanımı, – Yanlış ayar ve – Onaysız teknik değişiklik (tadilat).
Fren sisteminde yedek parça olarak kullanılabilecek Fren Balata, Fren Disk ve Fren Kampanalarının; – ECE R 13 veya ECE R 13 H Tip Onayında belirtilen özgün (OEM) veya – ECE R 90’a göre Test edilip Tip Onayı almış (E) belgeli “kayıtiçi” (OES) alternatifleri olmaları gerekmektedir.
Araca takılan Yaz veya Kış Lastiklerinin araç üreticisinin (otoritenin) tanımladığı; – Ölçü ve alternatiflerde, – Yük ve Hız sınıfında, – Diş derinliğinde ( Yaz Lastiği ≥ 1.6mm, Kış Lastiği ≥ 4mm), – Kaplama ise Tip Onaylı (ECE R 109) olması gerekmektedir.
Bunun tersi durumda, araç muayenesinde fark edilmemiş bile olsa, araç Fren ve/veya Lastik ile ilgili Tip Onay şartlarını yitirmiş sayılır. Bir kaza sonrasında bu durum Bilirkişi tarafından saptanacak olursa, araç “Ruhsatsız” gibi değerlendirilir ve varsa Kasko Sigortası tazminat ödenmez veya ödenen tazminat rücu edilir.
Araçların “Yola Elverişli” olduklarının denetlenmesi için; – Belli aralıklarla istasyonlarda (Araç Muayenesi) ve – Trafikte rastgele (Yol kenarı) teknik denetimden geçirilmesi gerekmektedir.
Araçların “Yola Elverişlilik” şartlarını yitirmelerine karşın trafikte olmalarının; – Para cezası, – Kaza sonrası sigortanın kaza tazminatını red veya rücu etmesi, gibi çok ciddi yaptırımları vardır.
Özellikle Tip Onay mevzuatlarının devreye girmesiyle birlikte; – “mevzuatlara uygun yedek parça ve bakım” ve – “Yola Elverişlilik” çok büyük önem kazanmıştır.
Ülkemizdeki mevzuatlar; – Tüketiciyi korumak amaçlı önleyici tedbirlerin azlığı ve – Uygulama noksanlarına karşın hukuksal anlamda AB düzeyindedir.
Araca; – “kayıtiçi” çalışan servislerde, – garantili “doğru yedek parça” ile “ doğru bakım” yaptırılmalıdır.
Soru 1: Bir araca “doğru yedek parça” ile “doğru bakım” yapıldığı ve Tip Onayı şartlarının devam ettiği Araç Muayenesi veya başka bir mekanizma ile, denetleniyor mu?
Soru 2: Araç Muayenesinden geçen bir araç gelecek muayeneye kadar hukuksal olarak “yola elverişli” ve “güvenli” midir?
Soru 3: “Kayıtdışı” Yedek Parça ve Bakım ile “yola elverişli” ve “güvenli” olunamaz mı?
Üç sorunun da yanıtı “HAYIR” dır.
“Sürdürülebilir Yola Elverişlilik” için; – Engel : Kayıtdışı (Kazanç, Bakım, Parça, Servis, Yakıt, İşçilik vs.) – Çözüm: Kayıtiçi (Kazanç, Bakım, Parça, Servis, Yakıt, İşçilik vs.)
